Po wygranej z bankiem przychodzi wyrok z zasądzonym zwrotem kosztów, ale kwota może być niższa niż honorarium kancelarii. Wysokość kosztów zastępstwa zależy przede wszystkim od wartości sprawy, choć wynik procesu, etap postępowania i umowa z pełnomocnikiem mogą zmienić to, ile ostatecznie zostanie w Twojej kieszeni.
Kwota z wyroku i rachunek kancelarii to dwa różne rozliczenia
- Stawka sądowa wynika z wartości przedmiotu sprawy i przepisów o opłatach za czynności adwokackie lub radcowskie.
- Honorarium kancelarii ustala umowa z klientem, więc może być wyższe albo niższe od kwoty zasądzonej przez sąd.
- Częściowa wygrana może oznaczać wzajemne zniesienie lub proporcjonalne rozdzielenie kosztów.
- Brak rozstrzygnięcia o kosztach trzeba szybko sprawdzić, bo w określonych sytuacjach można złożyć wniosek o uzupełnienie wyroku.
Przy roszczeniu 240 tys. zł stawka minimalna wynosi 10 800 zł
Najczęstsze nieporozumienie zaczyna się przy słowie „koszty”. Kwota zasądzona od przegrywającego to ryczałt ustalany według przepisów, a nie automatyczny zwrot całego rachunku, który płacisz swojej kancelarii.
Wartość przedmiotu sprawy to co do zasady wartość roszczenia objętego pozwem. W sprawach konsumenckich, na przykład o roszczenia związane z kredytem frankowym, nie należy więc zakładać, że stawka będzie liczona od każdej kwoty pojawiającej się w dokumentach kredytu. Znaczenie ma to, czego konkretnie domagasz się w procesie.
W 2026 r. podstawę wyliczenia stawek adwokatów i radców prawnych wyznaczają odrębne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Ich stawki minimalne są takie same w typowych sprawach cywilnych o roszczenia pieniężne.
| Wartość przedmiotu sprawy | Stawka minimalna |
|---|---|
| do 500 zł | 90 zł |
| powyżej 500 zł do 1 500 zł | 270 zł |
| powyżej 1 500 zł do 5 000 zł | 900 zł |
| powyżej 5 000 zł do 10 000 zł | 1 800 zł |
| powyżej 10 000 zł do 50 000 zł | 3 600 zł |
| powyżej 50 000 zł do 200 000 zł | 5 400 zł |
| powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł | 10 800 zł |
| powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł | 15 000 zł |
| powyżej 5 000 000 zł | 25 000 zł |
Przy roszczeniu o wartości 240 tys. zł sąd punktem wyjścia uczyni stawkę 10 800 zł za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji. To nie przesądza, ile zapłacisz kancelarii: umówione honorarium może obejmować dodatkowe czynności, rozliczenie etapowe lub premię za wynik. Uważam, że właśnie tę różnicę trzeba wyjaśnić przed podpisaniem umowy, a nie dopiero po wyroku.
Druga instancja może dodać 8 100 zł kosztów zastępstwa
Wyrok pierwszej instancji nie zamyka rachunku, jeśli sprawa trafia do apelacji. Wysokość kosztów zależy wtedy od sądu rozpoznającego sprawę oraz od tego, czy reprezentuje Cię ten sam pełnomocnik, który prowadził ją wcześniej.
Dla sprawy o wartości 240 tys. zł, przy stawkach minimalnych i pełnej wygranej w obu instancjach, przykładowe kwoty wyglądają tak:
| Etap | Pełnomocnik prowadził sprawę wcześniej | Nowy pełnomocnik na tym etapie |
|---|---|---|
| Pierwsza instancja | 10 800 zł | 10 800 zł |
| Apelacja przed sądem apelacyjnym | 8 100 zł | 10 800 zł |
| Łącznie za oba etapy | 18 900 zł | 21 600 zł |
To przykład oparty na stawkach minimalnych, a nie obietnica, że dokładnie taką kwotę zasądzi sąd. Rozporządzenie pozwala ustalić opłatę wyższą od minimum, do sześciokrotności stawki, jeśli uzasadniają ją między innymi nakład pracy, zawiłość sprawy lub obszerność materiału dowodowego. W sprawie z apelacją sprawdź więc osobno umowę za każdą instancję i ustal, komu przypadają zasądzone koszty.
Częściowa wygrana może zmniejszyć zwrot obu stron
Gdy sąd uwzględni tylko część żądań, rozliczenie kosztów przestaje być prostym „wygrywający dostaje wszystko”. Zgodnie z art. 100 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może koszty wzajemnie znieść albo rozdzielić je stosunkowo. Może też obciążyć jedną stronę całością, jeśli druga przegrała tylko nieznaczną część żądania.
| Sytuacja | Możliwy skutek | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Powództwo uwzględnione w całości | Co do zasady zwrot niezbędnych kosztów od strony przegrywającej | Czy wyrok obejmuje koszty zastępstwa i pozostałe zgłoszone wydatki |
| Żądanie uwzględnione tylko częściowo | Wzajemne zniesienie kosztów albo ich podział stosownie do wyniku | Jak sąd opisał proporcję wygranej i przegranej w uzasadnieniu |
| Przeciwnik przegrał drobną część żądania | Sąd może zasądzić od niego całość kosztów | Czy rozstrzygnięcie wyjaśnia, dlaczego zastosowano wyjątek |
| Umowa przewiduje premię za wynik | Premia może pozostać do zapłaty niezależnie od stawki z wyroku | Jak umowa definiuje sukces, podstawę premii i odbiorcę zasądzonych kosztów |
Przykładowo, jeśli sąd uwzględni większość roszczenia konsumenta, ale oddali część dotyczącą jednego składnika żądania, wynik może wpłynąć na rozliczenie kosztów. Nie da się bezpiecznie obliczyć zwrotu wyłącznie z procentu wygranej, bo sąd bierze pod uwagę koszty poniesione przez obie strony oraz treść rozstrzygnięcia.
Brak kosztów w wyroku wymaga szybkiej reakcji
Wyrok może rozstrzygać o roszczeniu, a pomijać należny zwrot kosztów albo nie obejmować całego żądania w tym zakresie. W takiej sytuacji liczy się, czy wniosek o koszty został zgłoszony na czas i czy można jeszcze żądać uzupełnienia orzeczenia.
Art. 109 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga zgłoszenia żądania zwrotu kosztów przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia. Wniosek powinien obejmować koszty, których zwrotu strona żąda; jeśli nie zgłosi go w terminie, sąd co do zasady nie przyzna ich z urzędu.
Jeżeli sąd nie rozstrzygnął o kosztach, art. 351 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje wniosek o uzupełnienie wyroku. Termin wynosi dwa tygodnie od ogłoszenia wyroku, a gdy wyrok doręcza się z urzędu, od jego doręczenia. Nie należy mylić tego wniosku z apelacją: wniosek o uzupełnienie nie zatrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
- Sprawdź sentencję wyroku, czyli jego rozstrzygającą część, i zobacz, czy sąd orzekł o kosztach.
- Jeśli rozstrzygnięcia brakuje, ustal z pełnomocnikiem, czy wcześniej zgłoszono żądanie zwrotu oraz jakie koszty objęto wnioskiem.
- Jeśli zachodzą przesłanki, złóż do sądu, który wydał wyrok, wniosek o jego uzupełnienie w ustawowym terminie.
- Niezależnie od tego pilnuj terminu na apelację, bo sam wniosek o uzupełnienie go nie przesuwa.
Jeśli sąd koszty zasądził, ale ich wysokość budzi wątpliwości, zacznij od porównania sentencji z wartością przedmiotu sprawy i etapem postępowania. Rozbieżność może wynikać z częściowej wygranej, innego rodzaju sprawy albo odrębnej stawki dla danego etapu, więc sama kwota nie wystarczy do oceny, czy rozstrzygnięcie jest błędne.
Przed podpisaniem umowy ustal, kto zatrzymuje zasądzone koszty
W sprawach o polisolokaty, kredyty frankowe czy obligacje GetBack największym zaskoczeniem bywa nie sama stawka, lecz to, że klient i kancelaria inaczej rozumieją zwrot kosztów. Umowa może przewidywać, że zasądzone od przeciwnika koszty przypadają kancelarii, klientowi albo są zaliczane na poczet wynagrodzenia. Poproś o zapisane wprost zasady rozliczenia, w tym sposób traktowania premii za wynik i kosztów kolejnej instancji.
Przy wyborze oferty postawiłbym na umowę, która oddzielnie pokazuje wynagrodzenie kancelarii, dodatkowe opłaty i los kosztów zasądzanych w wyroku. Niska kwota na początku nie mówi jeszcze, ile wyniesie rozliczenie po wygranej lub apelacji. Ten podział pozwala wrócić do konkretów, zamiast zgadywać po zakończeniu sprawy.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Przed podpisaniem umowy z kancelarią albo złożeniem wniosku w sprawie kosztów skonsultuj dokumenty z adwokatem lub radcą prawnym.
