Rodzice przekazali pieniądze na wkład własny, mieszkanie albo spłatę kredytu, a teraz przy rozwodzie pojawia się pytanie, czy trzeba się nimi podzielić. Zwykle darowizna dla jednego małżonka pozostaje jego majątkiem osobistym, ale o wyniku mogą zdecydować treść darowizny i to, co stało się z przekazanymi pieniędzmi.

O podziale decyduje to, komu darowano i jak wykorzystano środki
- Darowizna dla jednej osoby zasadniczo należy do jej majątku osobistego.
- Darczyńca może wskazać oboje małżonków jako obdarowanych albo postanowić, że darowizna trafi do majątku wspólnego.
- Pieniądze z darowizny użyte na wspólny majątek mogą być rozliczone jako nakład, nawet gdy sama darowizna nie podlega podziałowi.
- Cel mieszkaniowy sam nie przesądza, że darowizna była dla obojga.
Darowizna dla jednej osoby zwykle zostaje poza podziałem
Sam fakt, że pieniądze lub mieszkanie przekazano w czasie małżeństwa, nie czyni ich wspólnymi. Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmioty nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca postanowił inaczej.
W praktyce sprawdź, kto został wskazany jako obdarowany. Jeżeli akt lub umowa wymienia wyłącznie jednego małżonka, sam wspólny adres, wspólne plany ani fakt, że rodzice mówią o pomocy „młodym”, nie przesądzają jeszcze o darowiźnie dla obojga. Treść oświadczenia darczyńcy może być ważniejsza niż późniejszy sposób wydania pieniędzy.
Podobna zasada dotyczy rzeczy kupionej za środki z darowizny, ale przy zakupie finansowanym z kilku źródeł sytuacja potrafi się skomplikować. Wtedy trzeba prześledzić nie tylko akt darowizny, lecz także przepływ pieniędzy.
Przeznaczenie pieniędzy na wspólny kredyt nie przesądza, komu je darowano
Rodzice przelewają pieniądze na spłatę wspólnego kredytu. Łatwo uznać, że skoro korzyść odniosła rodzina, darowizna należała się obojgu. Sąd Najwyższy w postanowieniu I CSK 2673/24 z 11 września 2025 r. wskazał jednak, że o przynależności darowizny decyduje wola darczyńcy, a sam cel mieszkaniowy nie rozstrzyga sprawy.
W sprawie opisanej w tym postanowieniu znaczenie miały okoliczności przekazania pieniędzy, między innymi rachunek, na który trafiały, oraz zeznania darczyńców. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, więc nie należy przedstawiać tego rozstrzygnięcia jako osobnej uchwały ustanawiającej nową, automatyczną regułę. Pokazuje ono jednak, dlaczego warto dokumentować, komu rodzice chcą przekazać środki.
Uważam, że przy większej darowiźnie najczytelniejszy dowód to umowa albo przelew z jednoznacznym tytułem wskazującym obdarowaną osobę lub osoby. Gdy dokumentów nie ma, mogą liczyć się także inne okoliczności i zeznania, ale po latach trudniej odtworzyć intencję darczyńcy.
Zakup za darowiznę i wspólne oszczędności może dać dwa różne udziały
Sprzedaż darowanego mieszkania, a potem zakup kolejnego lokalu z uzyskanych pieniędzy i wspólnych oszczędności to przypadek, w którym prosty podział „czyje było pierwsze mieszkanie” nie wystarcza. Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 45/18 wskazuje, że rzecz nabyta częściowo ze środków osobistych, a częściowo ze wspólnych, może wejść do obu majątków w udziałach odpowiadających wniesionym środkom. Zastrzeżenie: sąd ocenia też, czy dana wpłata miała charakter nakładu na drugi majątek.
Przykładowo, jeśli część ceny nowego mieszkania pochodziła z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży darowizny, a resztę pokryto z majątku wspólnego, trzeba wykazać oba źródła. Nie zakładaj z góry ani pełnej własności jednej osoby, ani automatycznego podziału po połowie. Przydatne będą akty notarialne, historia rachunków i dokumenty sprzedaży oraz zakupu.
To, na co wydano darowiznę, decyduje o możliwym rozliczeniu nakładów
Darowane pieniądze mogły już zniknąć z konta, ale to nie zawsze kończy sprawę. Zgodnie z art. 45 k.r.o. przy podziale majątku można rozliczać wydatki i nakłady z majątku osobistego na wspólny oraz odwrotnie. Inaczej ocenia się wkład w zakup wspólnej nieruchomości, a inaczej pieniądze wydane na bieżące potrzeby rodziny.
Przepis co do zasady wyłącza zwrot wydatków i nakładów zużytych na potrzeby rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Dlatego opłacenie codziennych rachunków nie jest tym samym co sfinansowanie trwałej przebudowy domu. Liczy się cel wydatku oraz to, czy jego efekt pozostał w majątku.
| Sytuacja | Możliwy skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Darowizna została przekazana tylko jednemu małżonkowi i nadal istnieje jako jego majątek | Zasadniczo pozostaje poza podziałem | Przedstaw umowę, akt notarialny lub dowód przelewu |
| Darowizna jednego małżonka sfinansowała zakup wspólnego składnika | Może podlegać rozliczeniu jako nakład albo wpływać na ustalenie udziałów w nabytej rzeczy | Pokaż źródło środków, przelewy i dokument zakupu |
| Pieniądze wydano na bieżące potrzeby rodziny | Zwrot może być wyłączony, jeśli środki zostały zużyte i nie zwiększyły wartości majątku | Ustal, czy wydatek pozostawił trwały składnik lub wzrost wartości |
| Umowa wskazuje oboje małżonków jako obdarowanych | Darowizna może należeć do majątku wspólnego | Oprzyj stanowisko na treści dokumentu i oświadczeniu darczyńcy |
Roszczenie o nakład zgłoś w postępowaniu o podział majątku
Wniosek o podział majątku wspólnego składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia majątku. Art. 567 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że sąd rozstrzyga w tym postępowaniu również o żądaniu zwrotu wydatków i nakładów między majątkiem wspólnym a osobistym.
Jeśli żądasz rozliczenia pieniędzy z darowizny, opisz we wniosku, skąd pochodziły, kiedy i na co je wydano oraz jakiego rozliczenia się domagasz. Dołącz dokumenty: umowę lub akt darowizny, potwierdzenia przelewów, historię rachunku, faktury i dokumenty dotyczące zakupu albo remontu. Nie czekaj z tym do końca sprawy, bo trzeba dać drugiej stronie i sądowi możliwość odniesienia się do żądania oraz dowodów.
Jeśli dokumenty są niejednoznaczne, zacznij od ułożenia chronologii: data darowizny, rachunek odbiorcy, kolejne przelewy i końcowy zakup lub wydatek. Ten porządek pomaga oddzielić pytanie „czyja była darowizna” od pytania „czy należy się zwrot nakładu”.
Przed podziałem oddziel własność darowizny od rozliczenia pieniędzy
W sporze o darowiznę łatwo połączyć dwie kwestie: kto był obdarowany oraz czy środki z jego majątku osobistego zasiliły majątek wspólny. To odrębne pytania, a odpowiedź na pierwsze nie zamyka automatycznie drugiego.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Przed złożeniem wniosku lub zawarciem ugody skonsultuj dokumenty z adwokatem albo radcą prawnym, szczególnie gdy w grę wchodzi nieruchomość, mieszane źródła finansowania lub brak pisemnej umowy darowizny.
