Blog

Czy bank może umorzyć kredyt i na jakich warunkach?

Doradca omawia z klientką dokumenty dotyczące umorzenia kredytu. Na stole laptop i wykresy.

Rata nie schodzi z konta, zaległość rośnie, a pismo z banku zaczyna wyglądać coraz poważniej. Bank może umorzyć część albo całość długu, ale zwykle robi to według własnej decyzji i w szczególnych okolicznościach; przy opóźnieniu w spłacie przysługuje też odrębna ścieżka restrukturyzacji.

Osoba przy biurku analizuje dokumenty, kalkuluje i planuje umorzenie kredytu. Obok leży kubek i laptop.

O umorzeniu decyduje droga, którą wybierasz

  • Bankowe umorzenie zależy od zgody banku, chyba że szczególne przepisy przewidują odrębny tryb.
  • Restrukturyzacja zmienia warunki spłaty, ale sama w sobie nie kasuje długu.
  • Opóźnienie w racie uruchamia procedurę z Prawa bankowego, w tym możliwość złożenia wniosku o restrukturyzację.
  • Upadłość konsumencka może zakończyć się umorzeniem części zobowiązań, lecz nie następuje ono automatycznie z chwilą ogłoszenia upadłości.
  • Umorzony kredyt mieszkaniowy może korzystać z zaniechania poboru PIT, ale tylko po spełnieniu warunków określonych w przepisach.

Prośba do banku nie daje prawa do skasowania długu

Sam wniosek nie zobowiązuje banku do darowania kredytu. Rzecznik Finansowy wskazuje, że ogólne przepisy nie przyznają kredytobiorcy prawa do umorzenia, a bank rozpatruje taką prośbę według własnej oceny sytuacji. Może zgodzić się na częściowe umorzenie, na przykład odsetek, albo na zwolnienie z całego pozostałego zobowiązania.

W piśmie opisz, dlaczego spłata stała się niemożliwa lub trwale zagrożona, i dołącz dokumenty, które to potwierdzają: zaświadczenia o dochodach, koszty leczenia, decyzję o niezdolności do pracy albo dokumenty dotyczące śmierci współkredytobiorcy. Poproś o odpowiedź na piśmie i określ, czy wnioskujesz o umorzenie kapitału, odsetek, opłat czy całego długu. Precyzyjny zakres ułatwia ocenę propozycji i ogranicza ryzyko, że zgodzisz się na coś innego, niż zakładasz.

Przyznam, że za najbardziej ryzykowne uważam podpisanie ugody bez sprawdzenia jej skutków: jednorazowa wpłata może być warunkiem umorzenia reszty, ale dopiero treść dokumentu określa, co stanie się po wpłacie i co w razie jej opóźnienia. Jeśli bank proponuje częściową redukcję, poproś o wskazanie kwoty do zapłaty, części umarzanej oraz potwierdzenie, że po wykonaniu ugody nie pozostanie dalsze roszczenie.

Przy zaległej racie najpierw sprawdź termin z wezwania

Gdy pojawia się zaległość, łatwo skupić się na prośbie o umorzenie, choć pilniejsza może być restrukturyzacja. Zgodnie z art. 75c Prawa bankowego bank wzywa do spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych, i informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację w ciągu 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. Bank ma ocenić wniosek w świetle sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy; nie musi jednak zaakceptować proponowanych warunków.

Jeśli bank odrzuci wniosek o restrukturyzację, powinien bez zbędnej zwłoki przekazać pisemne, szczegółowe wyjaśnienie odmowy. Sprawdź więc datę doręczenia wezwania, zachowaj potwierdzenie wysłania wniosku i opisz ratę, którą jesteś w stanie płacić. Nie czekaj na rozstrzygnięcie prośby o umorzenie, jeśli równolegle biegnie termin wskazany w wezwaniu.

Treść pisma podpowiada, jaki krok wykonać

To samo słowo „zadłużenie” może oznaczać różne etapy sprawy. Poniższa tabela pomaga oddzielić zwykłą prośbę o ulgę od sytuacji, w której biegnie formalny termin.

Sytuacja Prawdopodobny skutek Co zrobić
Bank wzywa do spłaty zaległości i podaje możliwość restrukturyzacji Może biec termin na złożenie wniosku o zmianę warunków spłaty Sprawdź datę odbioru i złóż wniosek wskazany w wezwaniu, zachowując dowód nadania
Bank odmawia restrukturyzacji Odmowa nie umarza długu, a dalsze działania mogą zależeć od etapu sprawy Zażądaj pisemnych wyjaśnień, oceń realną ratę i rozważ ugodę lub pomoc prawną
Bank proponuje wpłatę części długu w zamian za umorzenie reszty Skutek zależy od warunków ugody i terminowego wykonania wpłaty Uzyskaj projekt na piśmie i sprawdź, czy dokument wyraźnie zamyka roszczenie po zapłacie
Problem wynika z nieważności lub wadliwości umowy, na przykład kredytu frankowego Spór może dotyczyć rozliczenia umowy, a nie uznaniowej ulgi banku Przed ugodą porównaj jej skutki z możliwym rozliczeniem po ocenie dokumentów przez prawnika

Upadłość konsumencka nie umarza kredytu od razu

Ogłoszenie upadłości uruchamia postępowanie, ale samo w sobie nie oznacza natychmiastowego skasowania długu. Według art. 49121 Prawa upadłościowego sąd umarza zobowiązania objęte oddłużeniem po wykonaniu obowiązków z planu spłaty; zakres i warunki zależą od rozstrzygnięcia sądu. Istnieją też długi, których ustawa nie pozwala umorzyć, w tym zobowiązania alimentacyjne.

W praktyce oznacza to, że upadłość może być drogą dla osoby niewypłacalnej, ale nie jest prostym zamiennikiem negocjacji z bankiem. Przy ocenie trzeba uwzględnić majątek, inne zobowiązania, dochody oraz możliwe skutki dla wspólnego kredytobiorcy lub poręczyciela. Umorzenie długu jednej osoby nie musi automatycznie zwalniać pozostałych osób odpowiadających za umowę.

Umorzenie kredytu mieszkaniowego może mieć skutek podatkowy

Darowana przez bank kwota może zostać uznana za przychód, dlatego przed podpisaniem ugody trzeba ustalić, czy obejmuje ją szczególne zaniechanie poboru PIT. Rozporządzenie Ministra Finansów dotyczące kredytów hipotecznych na cele mieszkaniowe obejmuje określone przypadki, między innymi kredyt udzielony przed 15 stycznia 2015 r., zabezpieczony hipoteką i przeznaczony na ustawowo wskazany cel mieszkaniowy. Zaniechanie dotyczy przychodów uzyskanych do 31 grudnia 2026 r., ale obowiązują też warunki związane z jedną inwestycją mieszkaniową i wcześniejszym korzystaniem z tej preferencji.

Nie zakładaj, że każdy kredyt hipoteczny albo każda ugoda frankowa automatycznie spełnia te przesłanki. Poproś bank o informację, jaką kwotę umarza i jakie dokumenty podatkowe wystawi, a warunki preferencji porównaj z umową oraz celem, na jaki zaciągnięto kredyt. Skutek podatkowy zależy od rodzaju umorzenia i konkretnej umowy.

Przed decyzją ustal, co dokładnie ma zniknąć

Przed wysłaniem wniosku lub podpisaniem ugody rozdziel kapitał, odsetki, opłaty i ewentualne koszty windykacji. Następnie porównaj trzy wyniki: dalszą spłatę na obecnych warunkach, restrukturyzację oraz umorzenie pod warunkiem określonej wpłaty. Uważam, że pisemne potwierdzenie końcowego salda po wykonaniu ugody powinno być warunkiem każdej takiej decyzji.

Jeśli umowa jest frankowa albo kwota umorzenia budzi wątpliwości, nie podpisuj dokumentu wyłącznie dlatego, że bank wyznaczył krótki termin na ofertę. Zachowaj umowę, harmonogram, korespondencję i projekt ugody, a przed decyzją skonsultuj je z prawnikiem lub doradcą podatkowym. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej.

FAQ

Czy bank musi umorzyć kredyt, jeśli złożę wniosek?
Nie. Sam wniosek nie daje prawa do skasowania długu, a bank co do zasady ocenia prośbę według własnej decyzji. Może zaproponować częściowe umorzenie, na przykład odsetek, albo umorzenie całości pozostałego zobowiązania. Warto dokładnie wskazać, której kwoty dotyczy prośba, i dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację finansową lub życiową.
Co zrobić po otrzymaniu wezwania do spłaty zaległej raty?
Sprawdź datę doręczenia wezwania. Bank wyznacza termin spłaty nie krótszy niż 14 dni roboczych i informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację w ciągu 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. Złóż wniosek w terminie, zachowaj dowód nadania i opisz ratę, którą realnie możesz płacić. Nie czekaj na decyzję w sprawie umorzenia, jeśli biegnie termin z wezwania.
Czy ogłoszenie upadłości konsumenckiej od razu umarza kredyt?
Nie. Upadłość rozpoczyna postępowanie, a umorzenie zobowiązań objętych oddłużeniem następuje po wykonaniu obowiązków określonych w planie spłaty i na warunkach rozstrzygnięcia sądu. Ustawa wyłącza z umorzenia niektóre długi, w tym alimentacyjne. Umorzenie zobowiązania jednej osoby nie musi też zwalniać współkredytobiorcy ani poręczyciela.
Kiedy umorzenie kredytu mieszkaniowego może być objęte zaniechaniem poboru PIT?
Preferencja może dotyczyć określonych kredytów hipotecznych, między innymi udzielonych przed 15 stycznia 2015 r., zabezpieczonych hipoteką i przeznaczonych na wskazany w przepisach cel mieszkaniowy. Zaniechanie obejmuje przychody uzyskane do 31 grudnia 2026 r., ale obowiązują też warunki dotyczące jednej inwestycji mieszkaniowej i wcześniejszego korzystania z preferencji. Nie każdy kredyt hipoteczny ani każda ugoda automatycznie je spełnia.

Oceń artykuł

Średnia: 0.0 / 5 · 0 ocen

Najnowsze materiały